Rookreservoir

Een rookreservoir is een bovenste gedeelte van een ruimte waarin rook zich kan verzamelen voordat deze wordt afgevoerd of naar een aangrenzend gebied overstroomt. Het wordt begrensd door het dak of plafond, wanden en eventueel rookschermen. Het reservoir is een ontwerpelement van rookbeheersing. Het is geen zelfstandig juridisch brandcompartiment en het biedt op zichzelf geen garantie dat de ruimte eronder veilig blijft.

Bij brand stijgen hete gassen met de rookpluim op. Onder het plafond spreiden zij zich uit tot een rooklaag. De ruimte tussen plafond en de onderzijde van die laag vormt het daadwerkelijk met rook gevulde volume. Voor een ontwerp wordt vastgelegd hoe diep de rooklaag mag worden en waar rook kan ontsnappen. De beschikbare hoogte voor vluchten en de temperatuur van de rooklaag spelen daarbij een rol.

Het oppervlak en de diepte van het reservoir beïnvloeden het vullen en de afvoer. Een groot volume kan tijdelijk rook opnemen, maar garandeert geen langdurig evenwicht. Daarvoor moeten rooktoevoer en rookafvoer bij het beschouwde scenario in balans zijn. De massastroom in de pluim neemt toe door inmenging van omgevingslucht. De vereiste afvoer volgt daardoor uit meer dan alleen het volume van de brandruimte.

Bij natuurlijke rookafvoer is de temperatuur van de rook mede bepalend voor de drijvende kracht. Bij mechanische afvoer spelen de capaciteit en positie van de afzuigpunten een grotere rol. Een afzuigpunt met een te hoge lokale opbrengst kan lucht van onder de rooklaag meezuigen. Dan wordt een deel van de ventilatorcapaciteit gebruikt voor relatief schone lucht, terwijl elders rook in het reservoir achterblijft.

De geometrie vraagt een zorgvuldige beschrijving. Dakhellingen, balken, tussenvloeren en grote installaties kunnen de rooklaag in delen opsplitsen of de stroming omleiden. Bij een atrium moet ook worden beschouwd hoe rook uit een aangrenzende verdieping het reservoir bereikt. Een eenvoudig horizontaal reservoir in een rekenmodel kan zulke stromingspaden onvoldoende weergeven. De toepasbaarheid van het gekozen model moet daarom aansluiten op de werkelijke ruimtevorm.

NEN 6093 bevat een Nederlands kader voor systeem- en ontwerpeisen aan rook- en warmteafvoer. De berekening moet laten zien welke reservoirgrenzen, rooklaaghoogten en brandscenario's zijn aangenomen. Bij een herindeling van een hal moeten deze uitgangspunten opnieuw worden bekeken. Een verplaatst rookscherm of een nieuw plafond kan het beschikbare reservoir verkleinen, waardoor rook eerder overloopt en het oorspronkelijke rookbeheersingsconcept verandert.