Rechtens verkregen niveau

Het rechtens verkregen niveau is het kwaliteitsniveau dat bij verbouw vaak als uitgangspunt geldt voor het bestaande bouwwerk. Het gaat om de rechtmatig aanwezige technische kwaliteit direct vóór de ingreep, begrensd door de toepasselijke niveaus voor bestaande bouw en nieuwbouw. Het begrip voorkomt dat iedere verbouwing automatisch tot volledige aanpassing aan alle actuele nieuwbouweisen leidt.

Het Bbl bepaalt per onderwerp hoe het rechtens verkregen niveau wordt toegepast. In beginsel mag de kwaliteit na de verbouwing niet onder dat niveau komen. Ligt de bestaande kwaliteit boven het huidige nieuwbouwniveau, dan hoeft de verbouweis niet hoger te zijn dan dat nieuwbouwniveau. Ligt de feitelijke kwaliteit beneden de eisen voor bestaande bouw, dan vormt die ontoereikende toestand geen aanvaard uitgangspunt.

Het rechtens verkregen niveau is niet simpelweg de waarde op de oudste vergunningstekening. Latere rechtmatige veranderingen en de actuele toestand spelen mee. Autonome kwaliteitsvermindering door veroudering kan bij het vaststellen van de bestaande kwaliteit relevant zijn. Een illegale wijziging of het niet naleven van geldende eisen schept echter geen recht op behoud van die tekortkoming. De juridische en feitelijke situatie moeten daarom samen worden onderzocht.

Voor brandveiligheid kan dit onderzoek betrekking hebben op de weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag, vluchtmogelijkheden, materiaalprestaties of aanwezige installaties. Het vereiste niveau kan per onderdeel verschillen. Wanneer bijvoorbeeld een wand wordt verplaatst, moet niet alleen de wandprestatie worden beschouwd, maar ook wat de verandering doet met de compartimentering en aangesloten vluchtroutes.

Het begrip is geen algemene uitzondering op alle verbouwregels. Het Bbl kan voor bepaalde onderwerpen een specifiek prestatieniveau voorschrijven. Ook voor geheel vernieuwde of nieuw aangebrachte bouwwerkinstallaties geldt een afzonderlijke regel. Bij een geheel nieuw onderdeel ontbreekt soms een bestaand niveau; dan moet de vereiste ondergrens uit het toepasselijke voorschrift worden afgeleid. De uitkomst mag niet alleen op basis van bouwjaar worden aangenomen.

Degene die gaat verbouwen moet het gehanteerde niveau kunnen onderbouwen. Daarvoor zijn bestaande tekeningen, vergunningen, berekeningen, productgegevens en opname van de uitvoering bruikbaar. Het rapport beschrijft per relevante prestatie de situatie vóór en na de verbouwing en de juridische grondslag. Bij functiewijziging moet daarnaast de nieuwe gebruiksfunctie worden betrokken. Een vroeger toegelaten kantoorindeling kan geen vanzelfsprekende basis zijn voor de vluchtveiligheid van nieuwe slaapruimten.