Maatwerkvoorschrift

Een maatwerkvoorschrift is een op een concrete activiteit of situatie gericht voorschrift waarmee het bevoegd gezag algemene regels nader invult of daarvan afwijkt, voor zover de regelgeving dat toestaat. Het instrument heeft een grondslag in de Omgevingswet. Bij brandveiligheid kan maatwerk bijvoorbeeld relevant zijn voor het gebruik van een gebouw of voor noodzakelijke voorzieningen aan een bestaand bouwwerk.

Maatwerk is alleen mogelijk binnen de ruimte die het toepasselijke besluit of de lokale regeling biedt. Die ruimte kan per onderwerp verschillen. Soms zijn strengere eisen mogelijk, soms ook een andere invulling of versoepeling. Een technische voorkeur van een beoordelaar is op zichzelf onvoldoende grond om een maatwerkvoorschrift op te leggen. De wettelijke bevoegdheid en de reden voor het voorschrift moeten herkenbaar zijn.

Het Bbl kent verschillende maatwerkmogelijkheden. Bij bestaande bouwwerken kan het bevoegd gezag onder voorwaarden een hoger kwaliteitsniveau verlangen dan het algemene niveau voor bestaande bouw. Het actuele nieuwbouwniveau vormt daarbij de bovengrens. Voor het brandveilig gebruiken bestaan andere mogelijkheden en beperkingen. Zo kan een gebruiksmelding aanleiding geven tot noodzakelijke aanvullende voorwaarden voor het gebruik.

Ook de specifieke zorgplicht kan nadere concretisering vragen. Denk aan een bijzondere opslag- of gebruikssituatie waarvoor algemene regels onvoldoende inzicht geven in de noodzakelijke maatregelen. De onderbouwing beschrijft dan het gevaar, de gekozen maatregel en waarom die maatregel passend is. Dat maakt zowel naleving door de gebruiker als toezicht door het bevoegd gezag beter toetsbaar.

Een maatwerkvoorschrift moet worden onderscheiden van een maatwerkregel en van gelijkwaardigheid. Een maatwerkregel geldt voor een categorie situaties en staat bijvoorbeeld in het omgevingsplan. Een gelijkwaardige maatregel is een alternatief waarmee ten minste hetzelfde resultaat wordt bereikt als met de voorgeschreven maatregel. De grondslag en procedure verschillen. Een akkoord op een alternatief ontwerp is daarom niet vanzelf een maatwerkbesluit.

Voor het projectdossier is de exacte tekst van het besluit van belang. Reikwijdte, aanleiding, verplichtingen en eventuele termijnen moeten duidelijk zijn. Het voorschrift moet aansluiten op tekeningen en beheerafspraken; een beperking van het aantal personen heeft bijvoorbeeld gevolgen voor de exploitatie. Bij wijzigingen wordt gecontroleerd of het voorschrift nog passend en geldig is en of een nieuw besluit nodig is. Een oude correspondentie of mondelinge afspraak mag niet zonder onderzoek worden gelijkgesteld aan een rechtsgeldig maatwerkvoorschrift.