Horizontale ontruiming

Horizontale ontruiming is het verplaatsen van personen naar een veiliger gedeelte op dezelfde bouwlaag. Het gaat doorgaans om een ander brandcompartiment dat voldoende bescherming en ruimte biedt. De strategie wordt veel toegepast in zorggebouwen, waar patiënten of bewoners niet snel zelfstandig via een trap kunnen vluchten. Zij kan een eerste stap zijn voordat verdere evacuatie nodig is.

Het voordeel is dat hoogteverschillen voorlopig worden vermeden. Een patiënt kan bijvoorbeeld met bed of rolstoel door een geschikte doorgang naar een aangrenzende afdeling worden gebracht. De verplaatsing vraagt vaak minder fysieke handelingen dan evacuatie via een trap. Daar staat tegenover dat het ontvangende gebouwdeel voldoende beschermd en bereikbaar moet blijven. Alleen enkele meters verderop in dezelfde rookbelaste ruimte plaatsnemen is geen passende horizontale ontruiming.

De brandcompartimentering vormt een belangrijke randvoorwaarde. De scheidingen, deuren en doorvoeringen moeten de beoogde bescherming tegen brand en rook leveren. Bij het passeren van bedden staan deuren tijdelijk open. Die gebruikstoestand en de mogelijkheid van rookverspreiding worden in het concept betrokken. Ook moet na de verplaatsing duidelijk zijn wie de deuren sluit en wie beoordeelt of verdere evacuatie nodig is.

De ontvangende zone moet plaats bieden aan haar eigen gebruikers en de extra personen, inclusief benodigde bedden, hulpmiddelen en zorgverleners. De beschikbare ruimte mag de verdere vluchtroute niet blokkeren. Bij bepaalde gezondheidszorgfuncties bevat het Bbl specifieke voorwaarden voor het bereiken van een ander brandcompartiment en de opvang daarin. De vereiste uitvoering wordt daarom gekoppeld aan de daadwerkelijke gebruiksfunctie en het toepasselijke bouwkundige niveau.

Ook de personele uitvoering moet haalbaar zijn. Het aantal beschikbare medewerkers, hun aanlooptijd en de benodigde handelingen per persoon bepalen hoeveel mensen tijdig kunnen worden verplaatst. Daarbij kan zorgverlening niet altijd direct worden onderbroken. Een plan moet daarom ook rekening houden met afhankelijkheid van apparatuur en met personen die op een specifieke manier moeten worden begeleid.

Horizontale ontruiming wordt vastgelegd in het ontruimingsplan en geoefend met representatieve situaties. De bestemming is niet vanzelfsprekend een definitief veilige plaats voor iedere mogelijke brandduur. Er blijven afspraken nodig over observatie, communicatie en eventuele volgende fasen. Een ontoereikende opvangzone wordt niet geschikt doordat de eerste verplaatsing horizontaal en relatief snel verloopt.