Gefaseerde ontruiming

Gefaseerde ontruiming is een strategie waarbij verschillende delen van een gebouw op verschillende momenten worden ontruimd. De direct bedreigde zone krijgt voorrang; andere zones volgen volgens vooraf bepaalde criteria of blijven voorlopig in gebruik als dat voldoende veilig is. De fasering moet aansluiten op de mogelijke brand- en rookverspreiding, de capaciteit van vluchtroutes en de beschikbare organisatie.

De strategie kan bijvoorbeeld worden toegepast in een groot gebouw met veel personen of in een zorggebouw waar verplaatsing tijdrovend is. Eerst kan een bedreigde afdeling horizontaal worden ontruimd, waarna andere afdelingen of verdiepingen volgen. Ook bij hoogbouw kan een gefaseerde benadering de instroom in trappenhuizen spreiden. De gekozen fasering verschilt per gebouw; er bestaat geen algemeen toepasbare volgorde van verdiepingen.

Het uitstellen van vertrek is alleen verantwoord wanneer de wachtende personen gedurende die tijd voldoende bescherming houden. Daarom moeten de scheidingen tussen zones, rookverspreidingsroutes en mogelijke uitval van installaties worden onderzocht. Een ontruimingsvolgorde die uitsluitend is gekozen omdat de trap te smal is, vormt nog geen onderbouwd brandveiligheidsconcept. Het tijdelijk verminderen van de personenstroom verandert immers niets aan de snelheid waarmee rook andere zones kan bereiken.

Alarmering en communicatie moeten de fasering ondersteunen. De ontruimingsalarminstallatie moet de bedoelde gebieden op het juiste moment bereiken. Waar personen tijdelijk blijven, moeten instructies duidelijk maken wat van hen wordt verwacht en wanneer alsnog vertrek nodig is. Een onduidelijk alarm kan ertoe leiden dat iedereen tegelijk naar dezelfde uitgang gaat of dat bedreigde personen te lang wachten.

In het ontruimingsplan staan de besliscriteria, verantwoordelijkheden en mogelijkheden om de fasering te doorbreken. Dat kan nodig zijn bij rook buiten de verwachte zone, uitval van een scheiding of onvoldoende betrouwbare informatie over de brandlocatie. Ook moet worden beoordeeld hoe de strategie werkt met de laagste aanwezige personeelsbezetting en bij een verstoorde communicatieverbinding.

De haalbaarheid wordt onderbouwd met passende scenario's en, waar nodig, berekeningen. De beschikbare veilige tijd wordt vergeleken met de tijd die iedere groep nodig heeft om de bestemming te bereiken. Bij een ontruimingsoefening wordt vooral de samenwerking tussen zones beoordeeld. Gefaseerd ontruimen vraagt een aantoonbaar werkend geheel van bescherming, alarmering en uitvoering; een vertraagd algemeen alarm alleen vormt geen ontruimingsstrategie.