Gebeurtenissenboom

Een gebeurtenissenboom is een methode om vanuit een begingebeurtenis mogelijke vervolgontwikkelingen en uitkomsten systematisch te beschrijven. In een brandveiligheidsanalyse kan de begingebeurtenis bijvoorbeeld een ontsteking zijn. Vervolgens vertakt het schema naar het wel of niet tijdig ontdekken van de brand, het slagen of falen van een bluspoging en het behouden of verliezen van een scheiding. Zo wordt zichtbaar hoe voorzieningen gezamenlijk het verdere brandscenario beïnvloeden.

Elke vertakking vertegenwoordigt een duidelijk omschreven gebeurtenis of toestand. Een simpele tweedeling in ‘werkt’ en ‘werkt niet’ kan voldoende zijn, maar soms zijn extra uitkomsten nodig. Een installatie kan bijvoorbeeld wel activeren maar de brand onvoldoende beheersen. Ook vertraagde detectie verschilt van volledig ontbreken van detectie. De betekenis van elke tak moet aansluiten bij het veiligheidsdoel; alleen een elektrisch contact dat schakelt, bewijst nog niet dat de beoogde beveiligingsfunctie is bereikt.

Aan de takken kunnen kansen worden toegekend. De kans van een volledig pad wordt bepaald uit de opeenvolgende voorwaardelijke kansen. Daarbij mag afhankelijkheid niet worden genegeerd. Dezelfde brand kan bijvoorbeeld voeding en bekabeling van meerdere installaties aantasten, terwijl onderhoudsfouten verschillende voorzieningen tegelijk kunnen raken. Onvoorwaardelijke faalkansen eenvoudig vermenigvuldigen alsof alle gebeurtenissen onafhankelijk zijn, kan dan een te gunstig beeld opleveren.

Een boom die start met een brand geeft vaak kansen op uitkomsten onder de voorwaarde dat die brand is ontstaan. Wie een jaarlijkse frequentie wil bepalen, heeft daarnaast een passende frequentie van de begingebeurtenis nodig. Ook de gevolgen van eindtoestanden moeten afzonderlijk worden beoordeeld. Twee paden met dezelfde kans kunnen sterk verschillen in schade of gevolgen voor personen. Voor risicogerichte brandveiligheid zijn daarom zowel de kansstructuur als de betekenis van de uitkomsten van belang.

De gebeurtenissenboom kan kwalitatief inzicht bieden zonder schijnnauwkeurige getallen. Wanneer betrouwbare gegevens ontbreken, kan het nuttiger zijn om afhankelijkheden en mogelijke verbeterpunten zichtbaar te maken dan vele decimalen te berekenen. Een foutenboom kan aanvullend verklaren waardoor een specifieke beveiligingsfunctie faalt. Bij kwantitatieve toepassing worden herkomst, toepasselijkheid en onzekerheid van kansen vastgelegd. Ook wordt gecontroleerd of de eindtoestanden samen de gekozen scenarioverzameling afdekken en elkaar niet onbedoeld overlappen. Zo blijft duidelijk welke conclusies de boom ondersteunt en welke risico's buiten de afbakening vallen.